Schierstins, Veenwouden
De enige nog overgebleven middeleeuwse torenstins van Fryslân staat in Feanwâlden. De toren is in de 13e eeuw vermoedelijk gebouwd door de familie Idzengha en kon als vluchttoren worden gebruikt in tijden van gevaar. Het onderste gedeelte met de poortjes zat destijds in een aarden heuvel. De stins moet is ergens in de 14e of 15e in bezit gekomen van het klooster Klaarkamp bij Rinsumageast. De Cisterciënzers droegen grijze (schiere) pijen waardoor de torenstins mogelijk aan zijn naam is gekomen. Vaak is het 'Schier' in de naam in verband te brengen met de Cisterciënzers, zoals ook bij Schieringers en Schiermonnikoog. Dit is echter niet altijd het geval: op de Schotanuskaart van Ferwerderadeel is bij Hallum een Schierstins te vinden die niet in bezit was van een klooster. Hier verwijst de naam waarschijnlijk naar het grijze uiterlijk van het tufstenen gebouw.
De Schierstins van Veenwouden fungeerde na 1436 als kloosteruithof van Klaarkamp en als centrum van de veenexploitatie. Onder leiding van het klooster hebben monniken en leken turf gestoken in de wijde omgeving van Feanwâlden. In het Bűtenfjild, ten noorden van het dorp ontstonden daardoor uitgestrekte moerassige gebieden.
Na de reformatie werden kloosters verboden en de goederen in beslag genomen. Ook de Schierstins verviel aan van de Staten van Friesland. In 1609 kwam de stins kwam in bezit van particulieren. Hij is meerdere malen uitgebreid en verbouwd. Aan het eind van de 19e eeuw was de toren zwaar in verval geraakt en waren er plannen om het gebouw af te breken. Op initiatief van het Fries Genootschap werd het pand in 1906 gerestaureerd en is zo behouden gebleven.
Keywords: Friesland, Fryslân, Torenstins, Veenwouden, Schierstins, Idszengha, Verdediging, Adel, Steenhuis, Staten, Stinzen, Rijksmonument 11700
Schotanus & Halma 1718. Ferwerderadeel
|
